Kakuun Haaraan dhaloota Kiristoos booda afaan Giriikiitiin barreeffame. Inni kun waa'ee jireenya Yesuus fi jireenya amantoota jalqabaa irratti xiyyeeffata. Wangeelota Arfan (The Four Gospels)
Macaafota Raajotaa. Maatiwoos, Maarqos, Luqqaas, fi Yohannis: Wangeelota. Phawulos: Ergaawwan (Kakuu Haaraa). Macaafa Qulqulluu Keessa Jiru Macaafni Qulqulluun kutaa gurguddaa lama keessatti qoodama:
Namoonni barreesan kunniin yeroo garaa garaa (waggaa 1,500 caalaaf) keessatti barreeffama isaanii akkaataa geggeessaa Hafuura Qulqulluutiin barreesan.
Barreessitoonni kun hundi dandeettii mataa isaaniitiin qofa utuu hin ta'in, akka barreessan dubbatama. Caaffata Qulqullaa'oo keessatti, "Kitaabonni Qulqulluun hundi geggeessaa hafuura Waaqayyootiin kan barreeffaman" jedhamee ibsameera (2 Ximotewos 3:16). Kanaafuu, Macaafni Qulqulluun madda isaa Waaqayyo akka ta'e amantootaan itti amanama. Yoom Barreeffame?
Walumaagalatti, Macaafni Qulqulluun barreeffama harka namootaatiin barreeffame ta’us, yaadaa fi geggeessummaa Waaqayyootiin kan qophaa’edha. Namoota baay’eedhaaf Macaafni kun barreeffama seenaa qofa osoo hin taane, qajeelfama jireenyaa fi ibsaa karaa isaaniiti. Akkuma Phaawulos jedhe, Macaafni kun barsiisuuf, gorsa kennuuf, qajeelchuufi qajeelummaatti leenjisuuf faayidaa guddaa qaba. Macaafa Qulqulluu keessaa waa'ee seenaa barreessitoota dhuunfaa macaafa qulqulluu eenyutu barreesse
Yoo xiyyeeffannaa kee gara macaafa dhuunfaa tokkootti gochuu barbaadde, naaf ibsuu dandeessa.
Kana jechuun, barreessitootiin qabiyyee waan barreessan murteessu miti; Waaqaayyo kan isaan agarsiisufi barsiisuufiin isaan barreessise. Kunis "Ilma Insipireeshinii" jedhama.
Ogeessa fayyaa (Doctor) kan ture, seenaa gocha Yeesus fi hojii ergamootaa sirriitti qoratee barreesse.
Macaafni Qulqulluun harka namootaan haa barreeffamu malee, amantii Kiristaanaa keessatti Hafuura Qulqulluun akka geggeeffame amanamu. Akka barreessitoonni macaafichaa jedhanitti, yaanni barreeffame kan Waaqayyooti. Maatiwoos, Maarqos, Luqqaas, fi Yohannis: Wangeelota
Macaafa Qulqulluu namoonni tokko malee barreessitoota kumaatamaan garaagaraa fi yeroo dheeraatti barreeffamoota adda addaa irraa walitti qabamee kan uumameedha; Seera Durii fi Seera Haaraa keessatti barreessitoota beekamoo akka Moshees, nabiwwan, Injiiloota (Maattewos, Maarqos, Luqaas, Yohaannis), fi Phaawulos ni argamna.
Macaafni Qulqulluun macaafa addunyaa irratti hundumaa caalaa dhiibbaa uumee fi namoota baay’eedhaan dubbifamudha. Macaafni kun akkamitti akka barreeffame yeroo sammuutti dhufu, gaaffiin guddaan ka’u: "Macaafa Qulqulluu eenyutu barreesse?" kan jedhudha. Deebiin gaaffii kanaa gama lamaan ilaalamuu danda’a: gama amantii (hafuuraa) fi gama seenaa (namoota barressan). Barreessitoota Namootaa
Macaafota raajotaa gurguddoo fi xixinnoo kan barressan raajota akka Isaayyaas, Ermiyaas, Izqi'eel, fi Daani'eel fa'i. 2. Kakuu Haaraa (Macaafota 27)
Waaqayyo barreessitoota akkuma masiinaatti (typewriter) hin fayyadamne. Kana isaan godhuu mannaa, beekumsa, gosa afaanii, fi haala hawaasummaa barreessitootaa utuu hin dhabamsiisin, yaada isaa akka dogoggora irraa walaba ta'een akka barreessan hafuura isaatiin isaan dandeessiseera. 2. Barreessitoota Kitaabota Kakuu Moofaa Kutaan kun jireenya Yesuus Kiristoos
Christians believe that God inspired human beings to write His message. This is called (Divine Inspiration). So, the primary author is God, and the human writers were like His secretaries or tools.
Macaafa irratti xiyyeeffachuu barbaadda (Kakuu Moofaa moo Haaraa)?
Kakuun Haaraan dhaloota Kiristoos booda baroota dhibba jalqabaa (1st Century AD) keessa barreeffame. Kutaan kun jireenya Yesuus Kiristoos, barsiisa isaa, fi seenaa waldaa Kiristaanaa jalqabaa irratti xiyyeeffata. 1. Wangeelota Afran Barataa Yesuus kan qorataa gibiraa ture.
Ergaawwan maqaa kanaan jiran barattota Yesuus fi obboloota Yesuus fooniitiin barreeffaman.